Σχετικά Άρθρα
Κωμικοτραγικό αδιέξοδο στο Hormuz - Η Ρωσία βοήθησε το Ιράν με μοναδικά όπλα - Η υπομονή των Αράβων απλά εξαντλήθηκε
Καθώς το Ιράν αντιμετωπίζει τις οικονομικές συνέπειες ενός παρατεταμένου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, η προσοχή στρέφεται προς τον βορρά και τη Ρωσία ως πιθανό εναλλακτικό οικονομικό εταίρο.
Η ιρανική οικονομία, υπό πίεση από περιορισμένες εξαγωγές πετρελαίου και διαταραγμένες θαλάσσιες μεταφορές στον Περσικό Κόλπο, εξετάζει τη στροφή σε ένα δίκτυο χερσαίων διαδρομών, κασπιανών λιμανιών και υφιστάμενων κυκλωμάτων εμπορίου που συνδέουν τη χώρα με τη Ρωσία.
Πολιτική προσέγγιση και μήνυμα στήριξης
Η σημασία αυτής της σχέσης αναδείχθηκε αυτή την εβδομάδα, όταν ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi επισκέφθηκε την Αγία Πετρούπολη για συνομιλίες με τον Ρώσο Πρόεδρο Vladimir Putin, εκφράζοντας την «σταθερή και αμετακίνητη» στήριξη της Μόσχας.
Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στον πόλεμο, τις κυρώσεις και το μέλλον της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Αυξανόμενο αλλά περιορισμένο εμπόριο
Οι οικονομικές σχέσεις Ρωσίας–Ιράν έχουν ενισχυθεί μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018 και την επαναφορά κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, σημειώνει το Al Jazeera.
Η συνεργασία επιταχύνθηκε περαιτέρω μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, καθώς και οι δύο χώρες βρέθηκαν εκτός του δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το διμερές εμπόριο περιλαμβάνει κυρίως σιτηρά, μέταλλα, ξυλεία, λιπάσματα και βιομηχανικά προϊόντα, ενώ το Ιράν έχει προμηθεύσει τη Ρωσία με drones τύπου Shahed.
Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται αναλυτές, το συνολικό εμπόριο παραμένει σχετικά περιορισμένο — περίπου 4,8 δισ. δολάρια το 2024 — και σαφώς μικρότερο σε σχέση με τις εμπορικές σχέσεις του Ιράν με την Κίνα ή τις χώρες του Κόλπου.
Όπως σημειώνει ο οικονομολόγος Mahdi Ghodsi, οι δύο οικονομίες έχουν παρόμοιες δομές παραγωγής, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα μεγάλης εμπορικής συμπληρωματικότητας.
Εναλλακτικές διαδρομές αντί του Hormuz
Κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες παράκαμψης των θαλάσσιων περιορισμών παίζει ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά–Νότου (INSTC), ένα δίκτυο που συνδέει ρωσικά λιμάνια με το Ιράν μέσω της Κασπίας Θάλασσας και χερσαίων οδών.
Η διαδρομή αυτή επιτρέπει τη μεταφορά αγαθών μέσω ρωσικών λιμανιών όπως το Αστραχάν και το Μαχατσκαλά, προς ιρανικά λιμάνια όπως το Bandar Anzali, συνεχίζοντας στη συνέχεια οδικώς ή σιδηροδρομικώς.
Αναλυτές τονίζουν ότι η Ρωσία μπορεί να προσφέρει μια «μερική και προσωρινή σανίδα σωτηρίας», κυρίως για βασικά αγαθά όπως σιτηρά και βιομηχανικά προϊόντα.
Οι περιορισμοί της χερσαίας εναλλακτικής
Παρά τις προσπάθειες ανάπτυξης, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι χερσαίες διαδρομές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη ναυτιλία.
Όπως τονίζουν, περίπου το 90% του ιρανικού εξωτερικού εμπορίου διέρχεται από θαλάσσιες οδούς στον Περσικό Κόλπο, κάτι που καθιστά την αντικατάστασή τους εξαιρετικά δύσκολη.
Οι χερσαίες μεταφορές είναι πιο αργές και ακριβές, ενώ προκαλούν και απώλειες σε ευπαθή προϊόντα, περιορίζοντας περαιτέρω την αποτελεσματικότητά τους.
Θέλει η Μόσχα να στηρίξει την Τεχεράνη;
Παρά τις πολιτικές δηλώσεις, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η Ρωσία δεν έχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο να λειτουργήσει ως πλήρης «οικονομική σωτηρία» για το Ιράν, καθώς αντιμετωπίζει και η ίδια οικονομικές πιέσεις λόγω των κυρώσεων και του πολέμου στην Ουκρανία.
Η στήριξη της Μόσχας εκτιμάται ότι θα παραμείνει κυρίως συμβολική ή περιορισμένη, χωρίς να μπορεί να υποκαταστήσει τις κρίσιμες έσοδες του Ιράν από το πετρέλαιο και τη θαλάσσια εμπορική του δραστηριότητα.
Ωστόσο, άλλες απόψεις υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση του Ιράν μπορεί να εξυπηρετεί έμμεσα τα ρωσικά συμφέροντα, διατηρώντας υψηλές τιμές πετρελαίου και ενισχύοντας εναλλακτικούς εμπορικούς διαδρόμους εκτός Δύσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών